Vắc xin HPV là gì?
Vắc xin HPV là vắc xin bảo vệ chống lại sự lây nhiễm virus gây u nhú ở người HPV (Human Papilloma Virus). HPV là một nhóm gồm hơn 200 loại virus có liên quan, trong đó có hơn 40 loại virus lây lan qua quan hệ tình dục trực tiếp. Virus HPV được chia làm 2 nhóm chính bao gồm nhóm nguy cơ thấp và nhóm nguy cơ cao. (1)
- Ở nhóm nguy cơ thấp các týp thường gặp nhất là 6 và 11, các týp này có thể gây nên các bệnh như sùi mào gà, mụn cóc sinh dục…
- Ở nhóm nguy cơ cao gồm các týp 16, 18, 31, 33 và 45 đây là những týp có thể gây ra các tổn thương nội biểu mô cổ tử cung và/hoặc ung thư cổ tử cung, âm đạo, hậu môn, dương vật, thanh quản…
Vắc xin HPV kích thích cơ thể sản xuất các kháng thể đặc hiệu có khả năng chống lại virus HPV. Sử dụng kỹ thuật tái tổ hợp DNA, vắc xin này được chế từ protein cấu trúc tinh chế L1 sau đó lắp ghép thành các vỏ rỗng đặc hiệu cho HPV được gọi là các phần tử giống với virus HPV (virus-like particle – VLP). Các vắc xin này không chứa các sản phẩm sinh học sống là DNA của virus, do đó không có khả năng lây nhiễm, và cũng không chứa kháng sinh và chất bảo quản.
Vắc xin ngừa virus HPV giúp ngăn chặn các tổn thương tiền ung thư và ung thư cổ tử cung, ung thư âm hộ, âm đạo, mào gà sinh dục…. Đặc biệt, với những trường hợp đã từng quan hệ tình dục hoặc từng nhiễm virus HPV, vắc xin vẫn có thể bảo vệ.
Có nên chích ngừa ung thư cổ tử cung không?
Hiện nay, bên cạnh tầm soát ung thư cổ tử cung định kỳ, tiêm chủng là biện pháp hữu hiệu để giảm nguy cơ phát triển các bệnh ung thư liên quan đến HPV. Vắc xin HPV được đánh giá an toàn và tính sinh miễn dịch cao, hiệu quả trong việc bảo vệ các đối tượng như trẻ em, phụ nữ, nam giới khỏi những bệnh có liên quan đến virus HPV. (2)
Điều quan trọng là càng nhiều người trong độ tuổi được tiêm chủng càng mang lại nhiều lợi ích tốt. Việc tiêm phòng không chỉ bảo vệ các cá nhân được tiêm chủng chống lại sự lây nhiễm của các loại virus HPV mà càng nhiều người trong cộng đồng được tiêm cũng có thể làm giảm tỷ lệ nhiễm các loại HPV trong dân số.
Một phân tích tổng hợp năm 2019 về các chương trình tiêm chủng HPV trên 60 triệu trẻ em gái ở 14 quốc gia có thu nhập cao cho thấy rằng: Cho đến 8 năm sau khi bắt đầu tiêm chủng, chẩn đoán mụn cóc sinh dục giảm 31% ở phụ nữ ở độ tuổi từ 25-29 tuổi, 48% ở trẻ em trai từ 15-19 tuổi và 32% ở nam giới 20-24 tuổi so với thời gian trước khi bắt đầu tiêm chủng.
Tiêm phòng HPV trên diện rộng có khả năng giảm tỷ lệ mắc ung thư cổ tử cung trên khắp thế giới tới 90%. Ngoài ra, vắc xin có thể làm giảm nhu cầu sàng lọc và chăm sóc y tế tiếp theo như sinh thiết và các thủ thuật xâm lấn liên quan đến việc theo dõi từ kiểm tra cổ tử cung bất thường, do đó giúp giảm chi phí chăm sóc sức khỏe.
Ngoài tác dụng bảo vệ chống lại các týp HPV có trong vắc xin, các nghiên cứu cũng chỉ ra vắc xin HPV còn bảo vệ chéo với những týp HPV nguy cơ cao không có trong vắc xin, như các týp 31, 33 và 45, là những týp có liên quan đến khoảng 13% các trường hợp UTCTC. Bên cạnh đó, vắc xin HPV có thể được tiêm đồng thời với vắc xin sống và bất hoạt khác sử dụng bơm kim tiêm riêng và tiêm ở vị trí khác.
Khi nào nên đi tiêm phòng vắc xin HPV?
Tại Việt Nam, Vắc xin Gardasil được chỉ định tiêm cho bé gái và phụ nữ từ 9 – 26 tuổi. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu đã cho thấy việc tiêm ngừa vắc xin cho hiệu quả tốt nhất khi được tiêm phòng sớm cho trẻ từ 9 tuổi-14 tuổi. Đặc biệt vắc xin phát huy hiệu quả tối ưu trên những trẻ chưa bị nhiễm vi rút HPV. Vi rút HPV lây chủ yếu qua đường tình dục hoặc các đường khác như lây nhiễm cơ hội qua vật bị nhiễm hay thực hành vệ sinh âm đạo sai (ít phổ biến hơn). Nên cần tiêm vắc xin sớm khi trẻ đủ từ 9 tuổi để trẻ chưa kịp phơi nhiễm với vi rút HPV. Đồng thời, thời điểm này cũng là lúc trẻ đang tiêm các loại vắc xin khác nên thuận tiện để bác sĩ tư vấn.
Ai cần tiêm vắc xin HPV ngừa ung thư cổ tử cung?
Tại Việt Nam, vắc xin HPV phòng ngừa ung thư cổ tử cung được khuyến cáo tiêm cho bé gái và phụ nữ trong độ tuổi từ 9-26 tuổi, không kể đã từng quan hệ tình dục hay chưa. Việc tiêm phòng ung thư cổ tử cung nên được tiến hành càng sớm càng tốt, trước khi bị phơi nhiễm với virus. Vắc xin có hiệu quả bảo vệ kéo dài lên đến 30 năm.
Đối tượng không nên tiêm vắc xin HPV
Tiêm phòng HPV được đánh giá an toàn, tuy nhiên vắc xin được khuyến cáo chống chỉ định cho các đối tượng sau:
- Những người có phản ứng dị ứng mạnh sau liều tiêm vắc xin HPV trước đó hoặc với bất kỳ thành phần của vắc xin.
- Phụ nữ mang thai: Hiện có ít số liệu về tính an toàn của vắc xin HPV cho phụ nữ mang thai, vì vậy không tiêm vắc xin HPV cho phụ nữ mang thai (nên trì hoãn cho đến khi kết thúc thai kỳ). Nếu phụ nữ trẻ mang thai sau khi tiêm vắc xin 1 mũi đầu tiên thì những mũi tiếp theo sẽ được hoãn cho đến khi sinh con. Việc vô tình tiêm vắc xin HPV trong khi mang thai không phải là chỉ định để quyết định chấm dứt thai kỳ. Phụ nữ cho con bú không có chống chỉ định cho việc tiêm vắc xin HPV. Các bằng chứng hiện nay không cho thấy việc tăng nguy cơ đối với sức khỏe của bà mẹ và trẻ sau khi tiêm vắc xin HPV cho phụ nữ cho con bú.
